Gülün Altında Söylenen Gülün Altında Kalır:
‘Sub Rosa’
Gazeteci ve yazar Henize Nilgün Karataş, yeni kitabı Sub Rosa – Sessizlerin Yazılmamış Kitabı ile okurlarını mitoloji, bireysel hafıza ve toplumsal gerçeklik arasında bir yolculuğa çıkarıyor.
A7 Kitap etiketiyle yayımlanan eser, sesi duyulmayan insanların hikâyelerini binlerce yıllık bir sessizlik mitiyle buluşturuyor.
Defne ya da Bazı Tuhaf Hayatlar romanıyla tanınan Henize Nilgün Karataş, yeni kitabı Sub Rosa – Sessizlerin Yazılmamış Kitabı ile edebiyatseverlerin karşısına çıktı. Mitolojik anlatıyı çağdaş öykülerle bir araya getiren eser, sessizliğin ardında biriken korkuları, acıları, direnişi ve hayatta kalma mücadelelerini odağına alıyor.
Gülün Altında Saklanan Sırlar
Kitaba adını veren Latince Sub Rosa ifadesi, “gülün altında” anlamına geliyor. Tarih boyunca gizlilik, sır ve mahremiyetle ilişkilendirilen bu kavram, kitapta edebî bir simgeye dönüşüyor. “Gülün altında söylenen, gülün altında kalır” düşüncesinden hareket eden Henize Nilgün, sessizliği yalnızca konuşmamakla sınırlamıyor. Yazarın kurduğu dünyada sessizlik, kimi zaman korkudan doğan bir suskunluk, kimi zaman bastırılmış bir çığlık, kimi zaman da insanın varlığını koruyabilmek için geliştirdiği bir direnme biçimi olarak beliriyor.
Mitoloji ile Günümüz Türkiye’si Aynı Kitapta Buluşuyor
Toplam 23 bölümden oluşan Sub Rosa, birbirine paralel ilerleyen iki farklı anlatı üzerine kuruluyor. Kitabın 12 bölümlük mitolojik anlatısında, Sessizlik Tanrısı Harpokrates’in doğuşundan unutuluşuna uzanan alegorik bir hikâye yer alıyor. Nil kıyılarından antik Roma’ya uzanan bu yolculuk, eserin mitolojik temelini oluşturuyor. Diğer 11 bölümde ise günümüz Türkiye’sinde geçen, ilk bakışta birbirinden bağımsız görünen insan hikâyeleri anlatılıyor. Farklı hayatlara odaklanan bu öyküler, ilerledikçe ortak bir toplumsal hafızanın parçalarına dönüşüyor. Böylece binlerce yıl öncesine ait bir mit, bugünün insanlarının görünmeyen acılarıyla yeniden anlam kazanıyor.
Konuşamayanların, Duyulmayanların ve Unutulanların Hikâyeleri
Sub Rosa, bireysel hayatların içinden toplumsal meseleleri görünür kılan karakterleriyle dikkat çekiyor. Bir köprünün üzerinde yaşamla ölüm arasında duran Taylan’ın hayata tutunma mücadelesi, geçmişinden uzaklaşmaya çalışan Zehra’nın göçmen bir anne ve kızının hikâyesiyle kesişen yolculuğu, atanamadığı için mutfağa sıkışan bir öğretmenin yemekler aracılığıyla kendini ifade etme çabası ve kayıp oğlunun yasını yıllardır taşıyan bir Cumartesi Annesi, kitabın öne çıkan anlatıları arasında bulunuyor. Çağrı merkezlerinde çalışan görünmez kadınlar, evlatlarını yangınlarda kaybeden aileler, konuşacak kelimeleri bulamayanlar ve konuşmalarına rağmen seslerini duyuramayanlar da bu anlatı evreninde yerini alıyor.
Yazar, birbirinden farklı yaşamları aynı temel sorunun çevresinde buluşturuyor: Bir insanın sesinin çıkması, gerçekten duyulduğu anlamına gelir mi?
Farklı Anlatılar, Ortak Bir Hafıza
Henize Nilgün Karataş, kitap boyunca tek bir anlatım biçimine bağlı kalmıyor. Toplumsal gerçekçi anlatımdan varoluşçu sorgulamalara, şiirsel dilden mitolojik alegoriye uzanan farklı edebî yaklaşımları bir arada kullanıyor.
Her öykünün kendine özgü bir ritmi ve anlatım dili bulunurken, bağımsız görünen hikâyelerde kısa süreliğine ortaya çıkan ortak bir tanık figürü, anlatılar arasında görünmez bir bağ kuruyor.
Bu üstkurmaca yapı sayesinde farklı zamanlarda, farklı koşullarda yaşayan karakterlerin hikâyeleri giderek ortak bir hafızada birleşiyor.
Sessizlik Üzerine Edebî Bir Sorgulama
Sub Rosa – Sessizlerin Yazılmamış Kitabı, sessizliği yalnızca bireysel bir deneyim olarak değil, toplumsal ve tarihsel bir mesele olarak da ele alıyor. Mitolojik bir figürün izinden ilerleyen eser, günümüz Türkiye’sinin farklı hayatlarına uzanarak unutulmuş, bastırılmış veya duyulmamış hikâyeleri edebiyatın alanına taşıyor.
A7 Kitap etiketiyle okurla buluşan Henize Nilgün Karataş’ın yeni eseri, sessiz kalanlarla sessiz bırakılanlar arasındaki farkı sorgularken okuru da şu soru üzerinde düşünmeye davet ediyor: Sessizlik gerçekten söylenecek bir şeyin kalmaması mıdır, yoksa anlatılamayan hikâyelerin en güçlü ifadesi mi?