KÖŞE YAZILARISANATTANSİNEMAVeysel Boğatepe

Kültür Devriminin Kızıl Çiçeği – Veysel Boğatepe yazdı…

'O Ağacın Altında' Filmi Üzerine

Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri Mao Zedong’un iktidardaki son on yıl içinde (1966-1976) Çin devrimini yeniden canlandırmak için başlattığı “Büyük Proleter Kültür Devrimi” veya kısaca Kültür Devrimi, her ne kadar devrim olarak nitelendirilse de tartışmaya açık bir konudur. Çünkü “Devrimci Şiddet” adı verilen yöntemin kullanıldığı bu dönemde Mao’nun Kızıl Muhafızları kontrolsüz bırakması ve gençleri örgüte katılmaya teşvik etmesiyle Kızıl Muhafızlar arasında farklı fraksiyonlar ortaya çıkmış ve Çin’in bazı bölgelerinde iç savaşa neden olmuştur. Mao’nun özünde feodalizme, burjuvaziye karşı başlattığı bu hareketin özetlendiği ve gençler arasında adeta manifesto olarak gördüğü meşhur “Küçük Kırmızı Kitap”ındaki programı slogan haline getirilmiştir. Halkı, özellikle de gençleri sokaklara çağıran Mao’nun bu çağrısına uyan kitleler sokaklara dökülmüş ve ilk hedefleri de okul yöneticileri olmuştur. Çoğunluğunu lise ile üniversite öğrencilerinin oluşturduğu, aralarında 8 ile 10 yaşındaki çocuklarında bulunduğu kitleler, bazı parti yöneticilerini sokaklarda dolaştırarak aşağılamış, geçmişteki suçlarını, hatalarını itiraf etmeye zorlamışlardır. Eski dünyaya, geçmişi hatırlatan her şeye lanet okuyan Mao’cular, Pekin’deki dünyaca değer biçilemeyen “Uyuyan Buda” heykelini parçalayarak kendi değerlerine dahi saldıracak kadar kontrolden çıkmışlardır. Sonunda hatasını anlayan Mao, Kızıl Muhafızlar arasında çıkan hizipçiliği bastırmak için serbest, başıboş bıraktığı Kızıl Muhafızları yeniden parti çerçevesinde toplayarak kontrol altına almıştır.

Geniş halk kitlelerinin radikal değişimini hedef alan Çin Kültür Devrimi, hem Çin’in hem SSCB hem de batı dünyası ile ilişkilerini olumsuz yönde etkilemiştir. Mao’nun ölümüyle sona eren bu hareket sonrasında bir neslin eğitimsiz kaldığı, kendi aralarında gruplaştığı, milyonlarca insanın işinden, evinden kovulduğu ve ekonomiyi yavaşlatması gibi ciddi sonuçları olduğu görülmüştür. Yönetmenliğini Yimou Zhang’in yaptığı dram/romantik türündeki “O Ağacın Altında” adlı film, özet bilgi verdiğim Mao Zedong’un Kültür Devrimi’ni başlattığı dönemde geçiyor.

“Küçük Kırmızı Kitap”

Filmin kadrajı, bir grup öğrencinin kentlerden köylere yaptığı yolculuk ile başlıyor fakat film detaylarına geçmeden evvel Mao Zedong’un konuşmalarının yer aldığı ve Maocular tarafından adeta manifesto gibi kabul gören “Küçük Kırmızı Kitap”tan da kısaca bahsetme gereği duyuyorum. Kültür devrimini kapsayan dönemde basılarak dağıtılan parlak kapaklı küçük kırmızı kitap, ilk başlarda Mao’nun yazılarından ve konuşmalarından derlenen 23 alıntı ile 200 konuyu kapsıyordu. Daha sonra 5 Ocak 1964’te milletvekilleri ile derleyenler tarafından 25 alıntı ile 267 konuyu kapsayacak şekilde genişletildi. Nihayetinde Halk Kurtuluş Ordusu onay verdikten sonra Merkez Askeri Komisyon’a bağlı siyasi organ PLA, “Dünya işçileri birleşin!” sloganını ekleyerek onaylanmasından sonra bir kez daha genişletilen kitap, 33 konu ve 427 alıntı ile son halini alarak resmen yayınlandı. Baskısı için de büyük çapta bir kampanya başlatılırken, sırf bu kitabın basımı için yeni basımevleri kuruldu. Bu kitabın yayınlanmasıyla Marx ile Engels gibi önemli düşünce adamlarının devam etmekte olan yeni ciltlerinin yayınlanmamasının yanı sıra diğer ideolojik eserlerin de basım ve dağılımını durdurdu.

Bu dönemde farklı ekonomik geçmişleri olan iki genç arasında kendiliğinden başlayan dramatik bir aşk hikâyesinin perdeye aktarıldığı filmde Mao’nun kırmızı kitabı hem renk hem de sloganlarla, şarkılarla filmin odağında tutuluyor. Zaten filmin başlangıcı da halk arasında yaygın olarak anlatılan bir hikâye ile başlıyor. Yol kenarındaki büyük alıç ağacının ilkbaharda kırmızı çiçek açtığına ve bunun sebebinin de şehit kanıyla sulandığına dair efsaneleşen söylentiyi araştırmak için kasabadan köye gönderilen öğrenci Jing Qui (Dongyu Zhou) araştırması bitene kadar kalacağı evde, ailenin askeri okulda okuyan oğlu Sun Jianxin (Dou Shawn) ile burada tanışır. Jing için bu araştırma hayatının dönüm noktası olacaktır çünkü başaramadığı takdir de öğretmenlik hakkını kaybedecektir. Sağ ideolojiye mensup olduğu için cezaevinde olan babasının yokluğundan dolayı ciddi ekonomik zorluklar çeken Jing’in ailesine gelenekçilik hâkim olduğundan dört kişilik aileyi geçindirmek zorunda kalan annesinin her sözü birer kanun hükmündedir

O ağacın altını hatırlıyor musun?

Ai Mi’nin aynı romanından uyarlanan filmde, geri kalmış coğrafyanın kaos ortamında yeşeren naif ve çocuksu aşk, şiirsel bir dille anlatılırken arka planda da sistem eleştirisi yapılıyor. Gelenekçilik, yasaklar gibi baskılayıcı durumlarla karşı karşıya kalan lise öğrencisi Jing’in, henüz yeni oluşturmaya çalıştığı devrimci kimliği ile ilk defa tanışacağı aşk arasında yapacağı tercih, seyirci de merak uyandıracak en önemli detaydır. Jing’in babası sağcı olduğu için hapistedir ve öğretmen annesi ile kendisi de gözetim altındadır. Ekonomik zorluklar yaşayan ailenin büyük kızı Jing, gözetim altında olduklarına, hata yapmamasına, duygusal ilişkiler için de yaşının henüz çok küçük olduğuna dair annesi tarafından rutin olarak ikaz edilir. Ancak araştırma yapması için okul tarafından gönderildiği köyde Sun ile karşılaşması, tüm yasak ve baskıları ikinci plana atmakla kalmayacak aşkın gizemli gücünün devrimci ruhtan bile daha baskın bir duygu olduğu gerçeği ile karşılaşacaktır. Babası yüksek rütbeli bir asker olan ve kendisi de Jing’in okuduğu kasabada askerliğini yapan Sun’un kendisine yakın ilgi duyması ve bunu da hediyelerle süslemesi, Jing ile Sun arasındaki masumiyetle örülmüş aşk hikâyesinin başlamasına neden olur. Annesinin uyarılarına rağmen Sun ile gizli buluşmalarını sürdürür ve giderek birbirilerine daha da yakınlık duymaya başlarlar. Jin, araştırmasını bitirip kasabaya geri döndükten sonra okul yönetimi yeterli bulur ancak öğretmenliğin ağır işlerde çalışmasına engel olmayacağını, hem yaşının küçük olması hem de kız çocuğu olması nedeniyle kabul etmez. Jing ise ailesinin ekonomik zorluklar çektiğini, gerekirse ağır işlerde çalışabileceğini söyleyerek okuldan onay alır. Aslında Jing’in böylesine ağır koşulları kabul etmesindeki asıl amacı ileri sürdüğü ekonomik sorun değil, Sun’un köyüne giderek “O Ağacın Altında” daha sık buluşabilmektir.

Annesinin isteğini yerine getiren Jin, Sun’un köyünde öğretmenliğe başlar fakat bu defa okulun katı kuralları ikisi arasına engel olarak çıkar. Jin’in yabancı bir erkek ile görülmesi veya bu konuda dedikodu çıkması bile okuldan atılması için yeterli sebeptir. Kum, çimento taşıma gibi ağır inşaat işlerde çalışan Jing’i gizlice takip eden Sun, kimseye görünmeden ona en büyük desteği Jing’in yükünü taşıyarak verir. Fakat çıkan dedikodular kısa sürede yasak aşklarını Jing’in annesine ulaştırır. Jing’in annesi, kızı Jing’in yaşının küçük olduğunu ve en az beş yıl beklemesi ve bu süre zarfında da görüşmemesi konusunda Sun’dan söz alır. İşte bu sahneden sonra Sun aniden ortadan kaybolur. Sun’un ayrılığı bu kadar kolay kabul etmesinin nedeni, lösemi hastası olduğu gerçeğini sevgilisi Jing’ten gizlemek içindir. Sun’un anne ve babasının haber vermesiyle Jing, Sun’un hediye olarak aldığı, kızıl devrimin sembolik rengi kırmızı kumaştan yaptırdığı kıyafetle ziyarete gelir ancak sevgilisi komadadır. Bu sahne sevgililerin son buluşmasıdır.

Başından finale kadar başta Mao’nun posterleri olmak üzere semboller, söylemler ve şarkılarla devrimin ruhu, tempo düşürülmeden başarıyla sürdürülen filmde küçük yaşına rağmen filmin ağırlığını üstlenen ve masumiyeti, utangaçlığı müthiş bir şekilde yansıtan Dongyu Zhou’nun performansını mutlaka görmelisiniz. Çince orijinal adı “Shanzhashu Zhi Lian” olan filmin 8 ödülü, 12 de adaylığı bulunuyor ve gerek iç gerekse dış mekânlarda spot yerine doğal ışık kullanılmış. Filmin kahramanları Sun ile Jing hakkında önemli bir detayı da dip not olarak düşeyim; Sun’un isteği üzerine külleri alış ağacının dibine gömülür. Jin ise Kültür Devrimi’nden hemen sonra yurtdışına okumaya gider. Aşklarının başladığı Xiping köyü ve çevresi ”Üç Geçit Barajı” olarak adlandırılan baraja dâhil edilince köylüler de taşınmak zorunda kalır. Böylece alıç ağacı da sular altında kalır ama buna rağmen Jing, Sun’un anısına oraya gitmeye devam eder. Çünkü Jing, alıç ağacının sular altında da olsa çiçek açtığına inanıyor.

Veysel Boğatepe

Ne Mezarda Rahat Var Ne de Son Vasiyete Saygı! 2

'O Ağacın Altında' Filmi Üzerine

Under The Howthorn Tree

Senaryo: Mi Ai, Yin Lam Chui, Xiao Bai Gu, Von Aimi Roman

Yapımcı: Wiping Zhang, Shong Hugo, Huayi Cao, Kong Bill

Yönetmen: Yimou Zhang

Müzik        : Q Gang Chen

Tür             : Drama / Romantik

İMDB Puanı: 7.1

Vizyon / Ülke: 2010 / Çin

Süre               : 114 dakika

Oyuncular: Dongyu Zhou, Dou Shawn, Taisheng Cheng, Xuejuan Li

Filmi bu linkten izleyebilirsiniz:
https://kultfilmler.com/under-the-hawthorn-tree-o-agacin-alti/

DİN TABUSU AYDINLANIYOR MU? 2

Veysel Boğatepe’den Biyografik Roman: ‘Kırık Kilit’

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu