KÖŞE YAZILARI

‘Şehir Nerede?’ Sergisi Üzerine – Emre Zeytinoğlu yazdı…

Eski seyyahlar ya da tüccarlar eğer denizden değil de karadan gelmekteyseler, yollarda rastladıkları kişilere “şehir nerede?” diye sorarlar ve aldıkları yanıtlara göre yönlerini saptarlardı. Sonra çok uzaktan sur duvarları ya da çevrede mezarlık alanları göründüğünde, şehre çok yaklaştıklarından emin olurlardı. Bu son derece olağan bir durumdu; çünkü bir şehir, hangi kültüre sahip olursa olsun, her zaman o karakteri yansıtacak simgeleri içinde toplar, bunları işlevlerine göre hiyerarşik bir sıraya sokar ve yapılar ile şehir planları arasında bir sistem oluştururdu.

Her şehir elbette birbirine benzemezdi, söz konusu kültürel karakterler bunların görünümlerini ya da verdikleri duyguyu değiştirir, oranın belleğe yerleşebilmesini sağlardı. Fakat yine de bu şehirlerin ortak bir mantığı vardı; şehrin simge yapıları merkezlerde toplanır, çevrelerinde açık alanlar bırakılır, şehirliler de bu meydanlarda birbirleri ile karşılaşma, iş ya da alışveriş yapma ve boş zamanlarında iletişim kurma olanağı bulurlardı. Seyyahların ve tüccarların o dönemlerde tuttukları notları okuduğumuzda, onların en fazla bu simge yapıları ve meydanları anlattıklarını görürüz ve o şehirler hakkında bilgi ediniriz.

Oysa bugünün modern metropolleri tümüyle bunun dışındadır; artık şehirler tek bir merkez ya da bazı simge yapılar ile anılmıyor ve şehir planları da kadim bir kültürün karakteristik özelliklerini yansıtmıyor. Şimdi o metropollerde, birbirini kesen çok sayıdaki otoyolun aralarında çok sayıda merkez yer alıyor. O merkezler ise önceden tasarlanmış biçimde ortaya çıkmıyor, bunlar şehrin dışındaki yerleşimlerin giderek şehre dâhil edilmesiyle doğuyor ve orada yaşayanların ayrı ayrı müdahalesiyle, birtakım işlevlere uygun olarak büyüyor; dolayısıyla organik bir gelişim gösteriyor.

Örneğin, bugün o eski seyyahlardan ya da tüccarlardan biri gelip de “şehir nerede?” diye sorsaydı, ona zaten şehirde olduğunu ve çoktandır bu şehirde yürümekte olduğunu söyleyeceklerdi. Her ne kadar bazı romantik yazarlar ve şairler, bazı sanatçılar, bazı şehirliler hâlâ “İstanbul” dendiğinde, birkaç şehir manzarasını ya da eski bir meydan ve birkaç yapıyı bize anlatmaya devam etmekteyseler de gerçekte İstanbul, yalnızca bunlardan ibaret değildir. O, çok parçalı, çok merkezli, üstelik o merkezlerini de sadece geçiş alanları olarak kullanan ve sınırları kestirilemeyen bir “şehirleşme bölgesi”dir

Ve “şehir nerede?” diye sorulacak bir yer de kalmamıştır, öyle ki biz de bu şehirde yaşayanlar olarak, zaten böyle bir soruya net bir yanıt veremeyeceğiz. Belki o soran kişiye “işte şehir her yerde” diyeceğiz.

Bu sergi, İstanbul’a nostaljik yaklaşımların ya da geleceğe ait iyileştirici düşüncelerin dışında, şehrin bugünkü gerçeği üzerinden hareket ediyor. “Merkez-çevre” gibi klişe bir ayrımın artık saptanamadığı bu şehirde, ne “ideal bir İstanbullu”dan, ne oraya sonradan gelen ve o “kültüre yabancı olan” arasındaki ayrımdan, ne de “eski İstanbul görüntüleri”nin gerçekliğinden söz edilebilir. Sergide yer alan sanatçılar, ortaya koydukları yapıtları ile bize böyle bir “İstanbul masalı”nın geçersizliğini anlatıyorlar. O yapıtlarda, artık işlevlerini yitirmiş ve birer turistik vitrine dönüşmüş şehir simgeleri yerine, günümüz sisteminde işlev kazanmış yapıların, meydanların, mahallelerin ve şehirli grupların görüntüleri ile karşılaşıyoruz. Bu sanatçılar belli ki İstanbul’da var olmayan, zamanını doldurmuş bir kültürel yapıya boş bir özlem duymak yerine, bugünün var olan kültürünü ortaya koymakta, şehrin mevcut gerçeğini onaylamakta ve izleyicilere bunu anlatmaya çalışmaktadırlar.

Sonuçta, bu galeri mekânı da tam bu durumları içeren bir “yer”de bulunmaktadır ki bu yüzden, açılış olarak böyle bir sergiyle başlanması, hem “o yer”in izleyicisiyle bir yakınlık kuracak, merkez-çevre ayrımını ortadan kaldıracak, hem de mevcut metropol mantığı üzerine farklı düşünceler yansıtacaktır.

Emre Zeytinoğlu

 

Sanatçılar:

  • Antonio Cosentino
  • Murat Germen
  • Sercan Apaydın
  • Mustafa Duymaz
  • Ahmet Elhan
  • Rüçhan Şahinoğlu
  • Can Aytekin
  • Sinan Logie
  • Mustafa Pancar
  • Cevahir Akbaş
  • Setenay Alpsoy

Yunt
Hasanpaşa Mahallesi, Fatih Bulvarı, No: 33 (34920), Sultanbeyli-İstanbul
www.yunt.art

Maymun Çiçeği Virüsü Salgını Ve Bill Gates İddiaları

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu