Çizgiyle Açılan Pencere – Sertaç Çelik yazdı…
Bazı çizgiler vardır; yayımlanmayı beklemez, onay istemez, zamanını kollamaz. Çizerinin defterinde dursa bile dışarıya dönüktür. Ercan Akyol’un Çizdüşümler sergisi, bu yüzden bir sergiden çok, uzun süre kapalı kalmış bir defterin açılması gibi duruyor. Sayfalar çevrildikçe, çizginin kişisel olanla ortak hafıza arasında kurduğu geçirgen alan belirginleşiyor.
Bu defterin açılmasına vesile olan hikâye, Schneidertempel Sanat Merkezi’nin kurucusu ve karikatürist İzel Rozental’ın yıllar önce İstiklal Caddesi’nde yürürken karşılaştıklarında, Akyol elinden düşmeyen defterini, Rozental’ın deyimiyle bir anlık ‘gösterme gafletiyle’ açar. O anda kurulan basit ama belirleyici cümle, bugün serginin duvarlarında yankılanır: “Bunları kendine saklamamalısın.”
5 Şubat’ta, havanın bütün ağırlığına rağmen sergi görkemli ve canlı bir buluşmaya sahne oldu. Büyük bölümü bugüne dek paylaşılmamış afişlerden grafik resimlere, karikatürlerden doğaçlama çizimlere; eskiz defterlerinden porselenlere, prospektüslere ve farklı nesnelere uzanan çalışmalar serginin geniş yelpazesini oluşturuyor. Sergi, çizginin gazete sayfasından çıkıp duvara asıldığında nasıl başka bir ritim kazandığını hatırlatıyor.
Schneidertempel Sanat Merkezi’nde gerçekleşen açılış, bu hafıza duygusunu güçlendiren bir karşılaşmaya dönüştü. Açılış günü Akyol’un, işlerine duvarda bakarken duyduğu tereddütü saklamaması dikkat çekiciydi: “Acaba iyi oldu mu?” sorusu, izleyiciyle birlikte bakıldıkça yerini sakin bir kabullenişe bıraktı. “Sizlerle beraber çok iyi görünüyor,” cümlesi, çizgilerin tek başına değil, bakışla tamamlandığını işaret etti.
Açılışta müzik de bu eşliğe katıldı. Kanunda Hacer Tısoğlu’nun sergi boyunca mekâna yayılan ezgileri, alanı geçici olarak bir sessizlik mekânından çıkarıp yaşayan bir yere dönüştürdü. Klasik Türk müziğinin ölçülü yapısı, Akyol’un çizgilerindeki dengeyle yan yana durdu; çizgilerle ses arasında görünmez bir bağ kuruldu.
Çizgiler aracılığıyla açılan bu dünya, Akyol’un çizgi anlayışının çeşitliliğini görünür kılar. Tekrarlanan bedenler, iç içe geçen mekânlar, bitkiler, hayvan figürleri ve yoğun desen kullanımı; çizginin anlatıdan çok duygu ve çağrışım ürettiği bir alan açar. Boğa figürleri, çiçeklerle çevrili sahneler ya da düşsel iç mekânlar tek bir yoruma kapanmaz; izleyicinin bakışına göre yön değiştirir.
Çizdüşümler, geçmiş işlerin bir araya getirilmesinden ibaret değil. Çizginin zamana direnme biçimini, defterden duvara taşındığında nasıl başka bir sessizliğe büründüğünü gösteren bir buluşma. İzleyiciyi gülmeye ya da anlamaya zorlamayan; yalnızca bakmaya, durup çizginin ritmine eşlik etmeye çağıran bir sergi. Bazı çizgiler saklanmaz. Çünkü onlar, ait oldukları defterden çok, bakıldıkları anla tamamlanır.
Sertaç Çelik
Sergi bilgisi :
Ercan Akyol – Çizdüşümler
5 Şubat – 1 Mart 2026
Pazartesi hariç her gün 11.00–18.00
Schneidertempel Sanat Merkezi
Felek Sk. N:1 Karaköy / İstanbul, Türkiye
Ercan Akyol Kimdir?
1953 yılında Üsküp’te doğdu. Pertevniyal Lisesi’nden mezundur. Marmara Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Bölümü’nden mezun oldu. İlk karikatürleri 1970’te Aziz Nesin’in Ustura Mizah Dergisi’nde yayımlandı. Sırasıyla Papağan, Yeni A, Toplum, Özgür İnsan ve Ayrıntılı Haber dergi ve gazeteleri karikatürlerine yer verdi. Çarşaf ve Çivi mizah dergilerinin kadrolarında yer aldı.
Günlük, siyasi ve sosyal içerikli karikatürlerine 1982 yılında Güneş Gazetesi’nde, Melih Aşık’ın yönettiği Arka Pencere adlı köşesinde başladı. 1988’de Milliyet Gazetesi’ne geçen Ercan Akyol, halen bu gazetenin Açık Pencere köşesinde kariyerini sürdürmekte olup, Milliyet Sanat Dergisi’nde KarikArt başlığı altında çizgileri yayımlanmaktadır.
Uluslararası karikatür yarışmalarında Üsküp’te (Makedonya) 1988 yılında Jez (Kirpi)’de birincilik; 1974 ve 1984 yıllarında olmak üzere iki kez İtalya Marostica’da başarı ödülleri kazandı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti tarafından 1990, 1992, 1997, 2003 ve 2021 yıllarında yılın karikatüristi ödüllerini aldı. Sedat Simavi 2006 Gazetecilik Ödülü’nü “Başbakan ve yan gelip yatanlar” lejantlı karikatürü ile aldı (Gazetecilik Ödülü ilk defa bir karikatüriste verildi). 2020’de İzmir Gazeteciler Cemiyeti tarafından Hasan Tahsin Ödülü’ne layık görüldü.
Uluslararası Aydın Doğan Karikatür Yarışması’nın daimi seçici kurulunda yer alan Akyol’un, Eşref Bey adında yarattığı bir karakteri vardır.
Kitapları: “Çiziyorum”
1980-1990 arası Türkiye’nin demokrasiye geçiş sürecini kapsayan çizgilerden oluşan kitabı ve bunu yine “Çiziyorum” adıyla 2003’ten 2007’ye dek art arda beş kitabı olmak üzere toplam altı kitabı vardır.
