Zeynep Sevil Güven (Zasge):
‘Para Ve Cinselliğin Yokluğu Kazanma İştahı Doğuruyor’
2008 yılında bir gazetede okuduğu haberden yola çıkarak Jigolo Akademisi romanını kaleme alan Zeynep Sevil Güven namıdiğer Zasge, toplumsal gelenekleri, yerleşik ahlaki kabulleri ve bireyin kendini keşfetme yolculuğunu mizah ve ironiyle buluşturuyor.
Başlık parası kazanmak için yola çıkan Muti’nin hikâyesi, aşkın, arzunun, özgürlüğün ve insanın kendi hayatına yön verme cesaretinin sorgulandığı sıra dışı bir anlatıya dönüşüyor.
1998 yılından bu yana yaşam koçluğu ve şifa alanında çalışmalar yürüten, Beş Element kitabının da yazarı olan Zasge, yeni romanında bireyin içine doğduğu koşulların ötesine geçebilme ihtimalini ele alıyor. Önce İngilizce yayımlanan, ardından Türkçe okurla buluşan Jigolo Akademisi, yalnızca konusu ve karakterleriyle değil, okuru kendi düşünceleri ve önyargılarıyla yüzleşmeye davet eden yaklaşımıyla da dikkat çekiyor.
KitaptanSanattan olarak Zasge ile bir araya geldik. Jigolo Akademisi romanının ortaya çıkışından Muti’nin dönüşümüne, toplumsal tabulardan bireysel özgürlüğe, aşk ve arzudan insanın kendisiyle yüzleşme cesaretine uzanan kapsamlı bir söyleşi gerçekleştirdik. Zasge, hem yazarlık serüvenini hem de romanının ardındaki düşünsel dünyayı anlattı.
KitaptanSanattan.com/Oğuz Kemal Özkan
Öncelikle kısaca sizi tanıyabilir miyiz?
Merhaba, ben kısaca Zasge. Tam olarak ne yaptığımı anlatmak zor. Özetle, titreşimsel beden üzerinde çalışarak insanların şifa yolunda ilerlemesine katkı sağlamaya çalışan bir yaşam koçuyum. 1998’den bu yana profesyonel olarak şifa alanında danışmanlık veriyor, gerektiğinde uygulamalar yapıyorum. Alanımda bilgi paylaşmak için Yahoo Grupları zamanından beri yazıyorum. Yazarken içimden bir de yazar çıktı.
“Jigolo Akademisi” oldukça cesur ve merak uyandıran bir isim. Öncelikle bu romanın doğuş hikâyesini öğrenmek isteriz. Sizi böyle bir hikâye yazmaya yönlendiren neydi? Romanın adıyla okurda uyandırmak istediğiniz ilk duygu ya da düşünce neydi?
Jigolo Akademisi, 2008’de Hürriyet’te okuduğum bir haberle başladı. Haberde başlık parası kazanmak için yola çıkıp Ege’ye gelen, orada yetiştirilip turist kadınlara eskortluk yapan bir gruptan söz ediliyordu. 2011’de YouTube kanalım için kamera karşısında durmayı öğrenmek üzere bir kursa yazıldım; hem oyunculuk hem kamera dersi alıyorduk. Bize bir hikâye yazma ödevi verildi, aklıma o haber geldi. Her sabah bir saat erken kalkıp on beş günde hikâyeyi bitirdim. Kısacık bir haberi kendi bildiklerimle doldurup içine biraz satir, biraz ironi katınca kitabın ilk taslağı ortaya çıktı. Sonra onu gömdüm. On yıl kadar gömülü kaldı. Başka bir yaratıcı yazarlık eğitiminde yeniden bulup işledim. Anlayacağınız, hep bir ödev peşinde koşarken nur topu gibi bir romanım oldu.
Adını da o zaman koymuştum. İşin adını doğrudan, akademi gibi zıt bir kavramla ironikleştirerek koyuverdim. Okurun önce o ironiyi yakalayıp gülümsemesini istedim. Basım aşamasında değiştirmeyi düşünmedim değil ama yazarın yazdığına aşkı ağır bastı, kıyamadım.
”Bilinçli seçimlerimizle hayat yolumuzu yaratıyoruz.”
Romanın kahramanı Muti, sevdiği kadınla evlenebilmek için çıktığı yolculukta hiç tanımadığı bir dünyayla karşılaşıyor. Neden hikâyenizin merkezine geleneklerin ve toplumsal kuralların şekillendirdiği bir yaşamdan gelen bu karakteri yerleştirdiniz? Muti’nin yolculuğu sizin için neyi temsil ediyor?
Muti’yi merkeze ben yerleştirmedim, hikâyenin özü zaten buydu. Okuduğum haberde gerçek kişilerle yapılmış röportajlar vardı; onların sözlerinden yola çıktım. Kurgu aşamasında ise elbette içimdeki şifacı koç konuşmaya başladı.
İnsan hayata nerede başlarsa başlasın, kendini seçip geliştirebilmesi için tasarlanmış bir dünyada yaşadığımıza inanıyorum. Kaderin de bir yaşam planı var; biz o planın içinde bilinçli seçimlerimizle hayat yolumuzu yaratıyoruz. Muti, yani Murtazacan, geldiği yerde hayat planının bir fırsatıyla karşılaştı. O planın içinde kalmayı da dışına adım atmayı da seçebilirdi. İçsel çatışmasında töreye yenilmesin diye amcasının hazin hikâyesini baştan eklemiştim. Tarttı, ölçtü, biçti ve o yola girdi. Ondan önce ya da sonra o yola girenlerin çoğu ilerleyemezken o, cesaretini ve aklını sağlıklı kullanarak ulaştığı yere vardı.
Bence Muti atılabilecek en cesur adımı attı. Baweşan’ın onu terk edebileceğini göze aldı, köydekilerin onu lanetleyebileceği olasılığına göğüs gerdi ve kendini seçti. Herkesin bu kadar sert bir yoldan geçmesi gerekmiyor, ama hepimiz hayatın önümüze çıkardığı yeni seçimler karşısında kendimizi öne koyabiliriz.
Muti’nin yolculuğu benim için şu sorulara bir yanıt: Bir şeyi “O şu oldu, bu bu oldu” diye yargılamak yerine, nasıl olduğuna ve o kişinin bununla ne yaptığına bakabilir miyiz? İnsanlığa katkı mı sundu, yoksa insanları örseleyen, acı veren bir şey mi yarattı? Acı her zaman geliştirici midir? Başkasına zarar vermediğimiz sürece kötü görünen yollar bile, farklı seçimlerle yüründüğünde insanı geliştirebilir.
”Arzu aslında bedensel bir gereksinme; acıkmak, susamak gibi.”
Kitabınızda mahremiyet ve arzu, alışılmış anlatıların ötesinde, insanın kendisini keşfetmesinin bir yolu olarak ele alınıyor. Sizce toplumun cinselliğe ve arzuya yüklediği anlamlar, insanın kendi doğasını tanımasının önünde bir engel oluşturuyor mu?
Arzu aslında bedensel bir gereksinme; acıkmak, susamak gibi. Onu mahremiyetin içine kalıplayan insan. Altmış beş yaşında biri olarak, toplumun şekillendirdiği o mahremiyet fikrinden ben de hayli payımı aldım. Ama bu beni sorgulamaktan uzaklaştırmadı, aksine daha çok sorgulattı.
Muti’nin eli Baweşan’a ilk değdiğinde bedeni hemen tepki veriyor ve aklına gelen ilk şey çocukken duyduğu korkutmalar oluyor: “Ana dedemin dediği oldu, taşlaşıyorum!” Arzuyla günah korkusu aynı anda yaşanınca ortaya hem komik hem acıklı bir an çıkıyor. Muti’nin yolculuğu biraz da o taşlaşma korkusundan kurtulma yolculuğu.
Cinselliğin insanı zayıf kıldığı anlar var. En güçlü görünen kişiler o anlarda küçük bir çocuktan bile daha kırılgan olabiliyor. Sanırım mahremiyete sığınma isteği biraz da bu kırılganlığı örtme çabası.
Muti ise bedenini eğitiyor. Kırılgan değil, saldırgan değil, güç gösterme hevesinde hiç değil. “Doydum, yeter!” diyebilmeyi, gerektiğinde doymadan sofradan kalkabilen bir yetişkin gibi davranmayı öğreniyor; sonra da bunu öğretmeye başlıyor. Mahremiyete o da saygılı, ama onu her şeyin üstüne koymuyor, olması gereken yere oturtuyor. Bu yüzden evet, tabulaştırılmış cinsellik bence bireysel gelişimin önünde ciddi bir engel. Bedenini tanıyan insan içinse bir nimete dönüşebilir.
‘Para ve cinselliğin yokluğu kazanma iştahı doğuruyor’
“Arzu asla bitmez. Bilinç her genişlediğinde o da dönüşür.” Romanınızın bu dikkat çekici cümlesinden hareketle sormak isteriz: İnsan değiştikçe aşkı ve arzuları da değişir mi? Sizce bir insanın kendisini tanıması, sevme biçimini nasıl etkiler?
İnsan değiştikçe arzuları elbette değişir. Gençken ait olmak uğruna sevdiğimiz pek çok şeyi belli bir yaştan sonra bırakmamız bunun en güzel örneği. O cümledeki arzu, kitabın konusu yüzünden yalnızca cinsellikle ilgiliymiş gibi görünüyor. Oysa arzu neye yönelirse yönelsin, tatmin edildiğinde bilinçte büyük bir değişim yaratabilir. Bu değişim her zaman olumlu mu? Ne yazık ki değil.
Yıllar önce para ile cinselliğin birbirine çok benzediğini söylemiştim. İkisinin de yokluğu büyük bir kazanma iştahı doğuruyor. Kazanıldığındaysa bilinç değişmeye başlıyor: Kimi doyuyor ve daha geliştirici şeylere yöneliyor, edindiğini paylaşıyor. Kimi ise “Ya yine o günlere dönersem?” korkusuyla cimrileşiyor, sevmediği bir kişiye ya da işe kendini mahkûm ediyor, elindekini korumak için kendinden kaybediyor. İkisi de insanı genişletiyor; biri aşağı, diğeri yukarı doğru. Kendini tanıyan insan, sevgisini de bu korkudan kurtarabilir. Neden hep yukarı doğru genişlemeyi seçip oyunu değiştirmiyoruz?
‘Doğduğumuz ortam kader planımızın parçası.’
Muti’nin hikâyesinde başlık parası, günah korkusu ve geleneklerin bireyin hayatı üzerindeki etkisi önemli bir yer tutuyor. Sizce insan, içine doğduğu toplumun kendisine öğrettiği doğrulardan ne ölçüde özgürleşebilir? Geleneklerle bireysel özgürlük arasında nasıl bir denge kurulabilir?
Doğduğumuz ortamın kader planımızın bir parçası olduğunu düşünüyorum. Muti nerede doğduysa canı oradadır, dersine orada çalışmıştır. Ama kader bizi bir yere bağlamaz, önümüze seçimler koyar. Muti’nin önüne başlık parası kondu; o, töreye yenilmek yerine yola çıkmayı seçti. Bence gelenekten tamamen kopmak gerekmiyor. İyiliğin ve paylaşımın geleneklerine tutunup törenin kuru sözlerini bırakabiliriz. O zaman hem kendimiz yükselir hem de töreyi toplumla birlikte gelişir hale getirebiliriz.
Romanınızın en çarpıcı sorularından biri şu: “Ev seni artık olmadığın biri olarak beklerken, eve nasıl dönebilirsin?” İnsan değiştiğinde geride bıraktığı hayata yabancılaşması kaçınılmaz mıdır? Sizce kendimiz olabilmek için bazen ait olduğumuz dünyadan vazgeçmemiz gerekir mi?
İnsan geride bıraktığı hayata yabancılaşmaz. Onu yaşamış, öğrenmiş, onun içinden çıkmıştır; nasıl yabancılaşsın? Yalnızca bilinç alanı genişlemiştir. O eski bilgiyi içinde taşırken, onunla birlikte değişmemiş olanlar onu anlamakta zorlanır. Orson Welles’in “Ben genç olmanın ne demek olduğunu biliyorum ama siz yaşlı olmanın ne demek olduğunu bilmiyorsunuz.” dediği gibi. Oradan çıkan kişi oradaki her şeyi bilir, ama hiç çıkmamış olanlar dışarıda ne olduğunu bilmez ve çoğu zaman bilmekten korkar. Çünkü bilirlerse hayatlarının boşa geçmiş olabileceğiyle yüzleşmeleri gerekecek. Toplumlarda yükselmiş olana erişme çabasından çok onu aşağı çekme çabasının görülmesi bundan. Ama daha çok bilmek her zaman yükselmek demek değildir. Gerçekten yükselmiş olan, geride kalanları anlar ve hoşgörüyle yaklaşır. Bilgiyi alıp değişimi bırakmış olansa onları küçümser; derin çatışma işte orada başlar. Bence kendim olabilmek, edindiğim hiçbir şeyden vazgeçmeden, henüz edinememiş olanlara hoşgörü ve sevgiyle yaklaşıp bildiklerimi aktarmaktır. Alan alabildiğini alır, alamayanla da aram bozulmaz.
‘Var olan her şey birbirinin aynısı ve aynasıdır.’
“Jigolo Akademisi” yalnızca bir aşk hikâyesi değil; aynı zamanda kimlik, bilinç ve varoluş üzerine düşünsel bir yolculuk. Romanı yazarken edebî anlatıyla felsefi sorgulamaları nasıl bir araya getirdiniz? Okurun hikâyenin sonunda hangi sorularla baş başa kalmasını istediniz?
Bilinçli olarak bir araya getirmedim aslında. Gazete haberindeki gençlerin içimdeki karşılıklarını buldum, o kadar. Bana göre var olan her şey birbirinin aynısı ve aynasıdır. Bir yerde bir jigolo okulu varsa, o okula gitsem de gitmesem de onun bütün unsurları bana uygun formlarda içimde vardır. Kötü bir haber gördüğümde, o haberdeki kişiye ne sıfat taktığıma bakarım. Diyelim “Rezil!” dedim. Hemen dönüp “Dış dünyada filancanın rezilliği olarak kendini gösteren parçam, seni gördüm, haydi git yat!” derim. Demek ki o parçanın bende de olmasına tahammülüm yokmuş, dışarı yansıyıp kendini öyle göstermiş.
Romandaki aşk da sorgular da felsefe de zaten içimdeydi. Ben o parçalara ışık tuttum ve klavye aracılığıyla dışarı çıkıp kendilerini ifade etmelerine aracı oldum. Gerisini kendileri yaptı.
Hikâyenin sonunda okurun “Ben de içimdeki görmediğim parçaların kendini ifade etmesine izin versem ne görürdüm?” diye sormasını isterim. Planlamamıştım ama isteğim bu olurdu.
Yazarlığınızın yanı sıra uzun yıllardır insan bilinci, enerji çalışmaları ve bütünsel yaşam yaklaşımları üzerine çalışmalar yürütüyorsunuz. “Beş Element” kitabınızdan “Jigolo Akademisi”ne uzanan süreçte yazarlık anlayışınız nasıl değişti? Kendi yaşam deneyimlerinizin ve çalışmalarınızın bu romanın karakterleri üzerindeki etkileri neler oldu?
Beş Element tamamen mesleki bir kitap. Onu da eğlenceli kılmaya çalıştım ama Geleneksel Çin Tıbbı ve onunla yolculuk eden içsel parçam ne kadar izin verdiyse o kadar eğlenceli olabildi.
Jigolo Akademisi’nde ise konu zaten yeterince absürt ve komikti; içimdeki eğlenceli kadını biraz daha ortaya çıkardı. Ben aşırı ciddi bir insanım, onun karşıtı olan tarafım da bence çok eğlenceli. Bu kitapta onun istediğini yapmasına izin verdim. Mesela Muti’nin köyünde portakalı hiç görmemiş insanlar, depremden sonra helikopterle yardım olarak atılan portakalları “helikopter yumurtası” sanıyor. Muti de şehirde duyduğu her yeni kelimeyi defterine yazıp kendince anlamlandırıyor. Şimdilerde eni konu karnavalesk yazıp eğleniyorum.
‘İnsanlar daha çok uyansın, daha çok sorsun diye çabalıyorum.’
Edebiyat, toplumun konuşmaktan kaçındığı konuları görünür kılabilen güçlü bir alan. “Jigolo Akademisi”nin bazı okurların yerleşik ahlaki kabullerini sorgulamasına neden olabileceğini düşünüyor musunuz? Bir yazar olarak okuru rahatsız edebilecek sorular sormak sizin için ne kadar önemli? Ayrıca romanınızın “The Gigolo Academy” adıyla İngilizceye çevrilmesi, hikâyenizin farklı kültürlerde nasıl karşılanacağına ilişkin beklentilerinizi değiştirdi mi?
Ben kendime bunları sorgulama izni verdim ve o izni kullanarak kitabımı yazdım. Okurlardan kendine bu izni verenler sorgulamaya başlayacaktır. Sayıları az olabilir, hatta tek bir kişi olabilir. Olsun! O kişiye ulaştıysam daha ne olsun? Okuru rahatsız etmekten kastınız uyandırmaksa, benim için çok önemli. İnsanlar daha çok uyansın, daha çok sorsun diye çabalıyorum.
Kitap aslında önce İngilizce yayımlandı; Türkçe yayımlanmayacaktı bile. Sonra ana dilimde de yayımlamaya karar verdim. Beklentim değişti mi? Beklentim yok ki değişsin. Ben bir ödev yapıyordum, ortaya bir kitap çıktı. Şimdi yayında ve her şey gibi onun da bir kaderi var. Çok okunursa katkım için onur duyarım. Az okunursa da katkım için onur duyarım. Yine de kaderini gerçekleştirebilmesi için tanıtımına emek ve zaman harcıyorum.
Son olarak hem yazarlık hem de insanın dönüşümü üzerine çalışan bir isim olarak sormak isteriz: Sizce insanın hayatındaki en büyük cesaret nedir? Sevdiği birinin peşinden gitmek mi, toplumun beklentilerine karşı çıkmak mı, yoksa yıllardır tanıdığını sandığı kendisiyle yüzleşmek mi? Okurlarınıza “Jigolo Akademisi” aracılığıyla bırakmak istediğiniz en önemli düşünce nedir?
Bence en büyük cesaret, eleştirdiğimiz her şeyin karşısında “Ben onun yerinde, o dar ve kısıtlayıcı koşullarda olsaydım ne yapardım?” diye sorabilmek. Kendimizle yüzleşmek bu soruyla başlıyor. Muti bu soruyu sordu ve kendini seçti. Herkesin onun kadar sert bir yoldan geçmesi gerekmiyor. Ama Jigolo Akademisi ile bırakmak istediğim düşünce şu: Kolaya ve neşeye izinli olmak mümkündür.
Bu güzel alan için teşekkür ederim. Sevgi, ışık, kolaylık ve neşe kaderimizdir; almayı seçelim.
KitaptanSanattan.com/Oğuz Kemal Özkan
Bir Anda Değişen Ruh Hali: Gizli Bir Hastalığın Belirtisi mi?
